Integracja sensoryczna (SI) od lat jest jedną z najczęściej wykorzystywanych metod wspierania dzieci w spektrum autyzmu. Wokół jej skuteczności wciąż toczy się jednak wiele dyskusji, dlatego każde nowe badanie jest cennym źródłem wiedzy – szczególnie wtedy, gdy wykorzystuje grupę kontrolną i pozwala porównać efekty różnych form wsparcia.
Jednym z takich badań jest praca Ivana Mihaylova pt. Effectiveness of Sensory Integration Interventions on Postural Control Development in Children with Autism Spectrum Disorder: An Experimental Study, opublikowana w konferencyjnym czasopiśmie naukowym KNOWLEDGE – International Journal. Autor postanowił sprawdzić, czy połączenie terapii integracji sensorycznej z ćwiczeniami fizjoterapeutycznymi ukierunkowanymi na równowagę może poprawić kontrolę postawy u dzieci w spektrum autyzmu.
Choć wyniki są obiecujące, warto pamiętać, że jest to pojedyncze badanie. Nie pozwala ono stwierdzić, że każda terapia SI przyniesie podobne efekty, ale stanowi interesujący głos w dyskusji na temat roli terapii sensorycznej we wspieraniu rozwoju motorycznego dzieci.
Spis treści:
- Dlaczego kontrola postawy jest tak ważna?
- Jak przebiegało badanie?
- Co zaobserwowali badacze?
- Co mogą oznaczać te wyniki?
- Co z tego wynika dla rodziców i specjalistów?
Dlaczego kontrola postawy jest tak ważna?
Kiedy myślimy o trudnościach dzieci w spektrum autyzmu, najczęściej przychodzą nam do głowy komunikacja czy relacje społeczne. Tymczasem wiele dzieci doświadcza również wyzwań związanych z rozwojem ruchowym.
Kontrola postawy to zdolność do utrzymania stabilnej pozycji ciała zarówno podczas stania, jak i w trakcie wykonywania ruchów. To właśnie dzięki niej dziecko może bezpiecznie chodzić, biegać, wchodzić po schodach, skakać, jeździć na rowerze czy uczestniczyć w zabawach z rówieśnikami.
Za utrzymanie równowagi odpowiada współpraca kilku układów jednocześnie – przede wszystkim wzroku, układu przedsionkowego (odpowiedzialnego za poczucie równowagi) oraz propriocepcji, czyli czucia głębokiego. U części dzieci w spektrum autyzmu przetwarzanie tych informacji przebiega w odmienny sposób, co może przekładać się na trudności z koordynacją ruchową i utrzymaniem równowagi.
Jak przebiegało badanie?
Do badania zaproszono 60 dzieci z rozpoznaniem spektrum autyzmu w wieku od 4 do 7 lat. Uczestników losowo podzielono na dwie grupy:
- grupę eksperymentalną (30 dzieci),
- grupę kontrolną (30 dzieci).
Program terapeutyczny trwał 6 miesięcy, a zajęcia odbywały się trzy razy w tygodniu i trwały około 40 minut.
Dzieci z grupy eksperymentalnej uczestniczyły w zajęciach łączących terapię integracji sensorycznej z ćwiczeniami fizjoterapeutycznymi. Program obejmował między innymi:
- aktywności stymulujące układ przedsionkowy, takie jak huśtanie i ruchy obrotowe,
- ćwiczenia rozwijające czucie głębokie (propriocepcję),
- trening równowagi na niestabilnym podłożu,
- ćwiczenia stabilizacji postawy,
- zadania ruchowe realizowane w formie zabawy.
Grupa kontrolna korzystała natomiast ze standardowego wsparcia terapeutycznego, ale nie uczestniczyła w opisanym programie integracji sensorycznej.
Badacze oceniali dzieci trzykrotnie: przed rozpoczęciem terapii, po trzech miesiącach oraz po zakończeniu programu. Sprawdzano:
- równowagę statyczną,
- równowagę dynamiczną,
- stabilizację tułowia,
- koordynację obustronną.
Co zaobserwowali badacze?
Na początku badania obie grupy osiągały bardzo podobne wyniki. Oznacza to, że dzieci rozpoczynały udział w badaniu z porównywalnym poziomem umiejętności ruchowych.
Pierwsze pozytywne zmiany w grupie eksperymentalnej zaczęły być widoczne już po trzech miesiącach, jednak największą poprawę odnotowano po zakończeniu całego sześciomiesięcznego programu.
W porównaniu z grupą kontrolną dzieci uczestniczące w terapii osiągnęły:
- około 32% lepsze wyniki w zakresie równowagi statycznej,
- około 28% lepsze wyniki w zakresie równowagi dynamicznej,
- poprawę stabilizacji tułowia,
- lepszą koordynację ruchów wykonywanych obiema stronami ciała.
Zaobserwowane różnice były istotne statystycznie, co oznacza, że według autorów nie były dziełem przypadku.
Co mogą oznaczać te wyniki?
Autor badania sugeruje, że regularne ćwiczenia angażujące układ przedsionkowy, propriocepcję oraz równowagę mogły sprzyjać skuteczniejszemu wykorzystywaniu informacji sensorycznych podczas wykonywania ruchów.
W praktyce mogło to przełożyć się na:
- większą stabilność podczas stania i chodzenia,
- lepszą kontrolę ruchów całego ciała,
- sprawniejsze wykonywanie zadań wymagających koordynacji,
- większą pewność podczas aktywności ruchowych.
Autor zwraca również uwagę, że poprawa kontroli postawy może ułatwiać dzieciom udział w codziennych aktywnościach i zabawie oraz wspierać rozwój kolejnych umiejętności motorycznych. Nie oznacza to jednak, że sama terapia SI rozwiązuje wszystkie trudności ruchowe – raczej może stanowić jeden z elementów kompleksowego wsparcia dziecka.
Co z tego wynika dla rodziców i specjalistów?
To badanie pokazuje, że połączenie terapii integracji sensorycznej z odpowiednio dobranymi ćwiczeniami fizjoterapeutycznymi może przynosić korzyści w zakresie rozwoju motorycznego u części dzieci w spektrum autyzmu.
Jednocześnie warto pamiętać o kilku ważnych kwestiach:
- badanie dotyczyło konkretnego, dobrze zaplanowanego programu terapeutycznego realizowanego przez sześć miesięcy,
- nie można na jego podstawie stwierdzić, że każda terapia integracji sensorycznej będzie równie skuteczna,
- potrzebne są kolejne badania, które sprawdzą, jak trwałe są uzyskane efekty oraz które elementy programu mają największe znaczenie.
Dla specjalistów jest to kolejny argument przemawiający za współpracą terapeutów integracji sensorycznej i fizjoterapeutów oraz planowaniem terapii w sposób kompleksowy. Dla rodziców może być natomiast sygnałem, że rozwój motoryczny i równowaga są równie ważnym obszarem wsparcia, jak rozwój komunikacji czy umiejętności społecznych.
Źródło:
Mihaylov, I. (2025). Effectiveness of sensory integration interventions on postural control development in children with autism spectrum disorder: An experimental study. KNOWLEDGE – International Journal, 75(4),
